Anasayfa  |   İletişim  | AR - EN
Bize Ulaşın
Mesajınız
Bize Ulaşın
Haiti *

* Naim Demirel, 'Haiti', BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Barışın Korunması, Derin Yayınları, 2013, s.271-284.

1.      Tarihsel Arkaplan

Haiti 17. ve 18. yüzyıllarda Fransız sömürgesiydi. Haiti'li yerlilerden oluşan ordular Fransız güçleri ile Napoleon Bonapart'ın 1803'te gönderdiği orduyu yendi. Bunun sonucunda Haiti kendi yerli ismiyle 1804 yılında ba­ğımsızlığını ilan etti. Ardından General Dessalines yönetimi ele aldı. Haiti bağımsızlığına rağmen 1826'da Panama'da yapılan bağımsız Amerika ülkele­ri toplantısına dahil edilmedi ve ABD tarafından 1862'ye kadar tanınmadı.

Haiti, 1915 yılından 1934 yılına kadar hukuka aykırı bir şekilde ABD işgali altında kaldı. Haiti'deki aşırı sosyal ve politik düzensizlik neticesinde ülke 20. yüzyıl boyunca da darbe, katliam ve iç savaşlardan bir türlü kurtulamadı. Özellikle eğitim sistemiyle ilgili olarak alt yapının geliştirilmesi için çalışmalar yapıldı. Ancak bu çalışmalar başarılı olamadı. 1957 yılında François Duvalier (Papa Doc) yönetime el koydu. Papa Docs'un iktidari ele geçirmesi sırasında en büyük destekçisi ABD'ydi. 1971 yılında yerine oğlu "Baby Doc" geçti. 1986 yılında "Baby Doc" ülkeden çıkarıldı. 1987 yılında ordu yönetime el koydu. 1990 yılında yapılan seçimde bir Katolik papazı olan Jean Bertrand Aristide ezici bir üstünlükle seçimleri kazandı. 1991 yılında, bir yıl önce se­çilmiş olan Devlet Başkanı Aristide, Tugay Generali Raoul Cedras tarafından bir askeri bir darbe ile devrildi[1].

Amerika Devletleri Organizasyonu askeri darbeyi kınadı ve Haiti yöne­timine karşı ticari ambargo koydu ve üye devletlerden Haiti devletine ait malvarlıklarının dondurulmasını istedi[2]. Ekim 1991 yılında BM Genel Kuru­lu Aristide'nin yönetimden alınmasını kınamış ve BM üyelerinin Amerika Devletleri Organizasyonunun aldığı kararı desteklemelerini istemiştir[3]. Bu karar tavsiye niteliğindeydi.

Yeni askeri cuntanın paramiliter grupları, rejim muhaliflerini takip al­tına aldılar ve birçoğunu öldürdüler[4]. 1994 yılında Amerika Devletleri Organizasyonu'nun zorlamasıyla ABD Haiti'ye karşı bir askeri operasyon başlattı. Hedef ABD tarafından askeri cuntanın devrilmesi ve Aristide'nin yeniden başkanlık makamına geçmesiydi[5].

ABD'nin bu faaliyeti askeri cuntanın geri adım atmasını sağladı. Eski ABD başkanı Carter'ın arabuluculuğu neticesinde ABD'nin ordu birliklerinin Haiti'de düzeni sağlamak için faaliyet göstermesi kararlaştırıldı[6]. Eylül 1994'de 20.000 kişilik ABD askeri birliği Haiti'ye girdi. Mayıs 1995 yılında Haiti ordusu "de facto" dağıtıldı[7].

Eylül 1993 tarihinde Güvenlik Konseyi hem ülkede düzeni sağlanmak hem de yapılan anlaşmanın[8] uygulanmasını sağlamak üzere UNMIH (United Nations Mission in Haiti) misyonunu Haiti'ye gönderdi[9]. Haziran  1996'da UNMIH'in görevi sona erdi. Temmez 1996'da UNSMIH (United Nations Support Mission in Haiti) Haiti'ye gönderildi. UNSMIH'in görevi Haitili polisle­rin eğitilmesi ve ülkenin düzene sokulmasına yardım etmekti[10]. Bu görev­lendirme Haziran 1997'de sona erdi. Güvenlik Konseyi, Ağustos 1997'de UNTMIH (United Nations Transition Mission in Haiti)'i görevlendirdi. Bu mis­yonun görevi de yine polislerin profesyonelliklerini daha da ilerletmelerine yardımcı olmaktı. Bu misyonunun görevi Kasım 1997'de sona erdi[11].

Aralık 1997'den Mart 2000'e kadar MIPONUH (United Nations Civilian Poliçe Mission in Haiti) Haiti'de görev yaptı. Yine ana görev, polisin eğitilmesiydi[12].

2000 yılında ilk önce mahalli seçimler ve ardından parlamento seçimi yapıldı. Seçime katılım oranı % 60'ta kalmıştı. Seçimler tehdit, cebir ve hatta öldürme eylemlerinin gölgesinde gerçekleştirildi. Seçim sonuçlarıyla oynan­dığına dair "amnesty international"[13] ve kilise konseyi tarafından raporlar verildi. Gözlemcilerin tahminlerine göre hükümet oyların % 60'ını almıştı. Ancak seçim sonucunda ise hükümet bütün parlamento üyeliklerini kazan­mıştı. Bu durum karşısında muhalefet başkanlık seçimini boykot etme kararı aldı. Bunun neticesinde oyların % 91'ini alarak Aristide başkan seçildi[14] [15]. 2001'de hükümetin ekonomiyi kötü idare ettiği, rüşvet ve suiistimal yaptığı ileri sürülmüştür.

Diktatör Duvalier'in etkisi altında olan bir karşı güç, ülke çapında etkin olmaya başladı. Aristide de kendine bağlı olanları bunlara karşı çıkardı. Böy­lelikle ülke iç savaş benzeri duruma gelmiş ve devlet yapısı çökmeye başla­mıştı1506. Neticede Şili, Fransa, Kanada ve ABD Güvenlik Konseyi'nin kararı üzerine Haiti'ye askeri müdahalede bulundu[16]. Aristide ise ülkeyi terk etti. 2004 yılında geçici hükümet kuruldu ve 2006 yılında yeniden seçimler yapıl­dı. Seçimlerin galibi Preval oldu. Mayıs 2006 yılında Preval'ın desteklediği Jacques-Edouard Alexis başbakan oldu. 2008'in ilk yarısında ekonomik du­rumdaki bozulma geniş halk kitlelerinde protestolara sebebiyet verdi[17]. Hükümetin gerekli önlemleri almasına rağmen protestolar önlenemedi. Nisan 2008'de Senato başbakan Alexis'i görevden aldı[18].

Ülkede Ocak 2010'da yapılması gereken normal seçimler deprem fe­laketi sebebiyle ertelendi. 28 Kasım 2010'da seçimler yapıldı. 16.01.2011'de eski diktatör Jean-Claude Duvalier 25 yıllık sürgün hayatından sonra ülkeye geri döndü[19].

2.    Güvenlik Konseyi Kararları

a)    Güvenlik Konseyi'nin S/RES/841 (1993) Sayılı Kararı

Haiti'nin seçilmiş başkanı Jean-Bertrand Aristide'nin 1991 tarihinde bir darbe ile görevinden uzaklaştırılmasının ardından sayısız insan suçsuz yere öldürüldü ve keyfi tutuklamalar, işkence, kötü muamele ve adam ka­çırma olaylarında olağanüstü artış görüldü[20]. Ülkeden çok sayıda insan başka ülkelere iltica ettiler[21].

Sorunun ortaya çıkmasıyla birlikte Amerika Devletleri Örgütü (OAS) siyasi bir çözüm için çalışmalara başladı[22]. Örgüt üyesi devletler askeri cuntayı sert bir dille kınadılar ve Haiti'deki askeri cuntanın siyasi ve ekono­mik olarak izole edilmesini kararlaştırdılar[23] [24] [25]. Konu 24.11.1992 tarihinde BM Genel Kurulunda görüşüldü. Genel Kurul tarafından alınan kararla üye devletlerden petrol, silah ve mühimmat gibi polis ve askerce kullanılabilecek her türlü malların Haiti'ye gönderilmesinin durdurulması istendi1515.

Tavsiye edilen ekonomik ambargonun uygulanmaması sebebiyle1516, Haiti'nin Başkanı Aristide adına BM daimi temsilcisi, bağlayıcı bir ambargo kararı alınması için Güvenlik Konseyi'ne başvurdu[26].

Bu başvuru üzerine Güvenlik Konseyi 16.06.1993 tarihinde ve S/RES/841 (1993) sayılı kararı aldı. Bu kararda Haiti'ye karşı uygulanacak petrol ve silah ambargosu düzenlenmekteydi[27].

Güvenlik Konseyi barış tehdidi tespitini yaparken Haiti'de durumun değişmeden devam etmesini sebep olarak göstermiştir. Başkan Aristide yeniden başkanlık makamına getirilmişti ve Haiti'deki insani acil durum sürmekteydi. Gerek politik baskılar ve gerekse ekonomik sebepler Haiti'de mülteci akımı doğurmuştu. Mülteciler sadece ülke içinde değil aynı zaman­da sürekli artan sayılarla komşu ülkelere kaçmaktaydılar. Güvenlik konseyi Haiti'deki mülteci akımını uluslararası barış ve güvenliği tehdit eder nitelikte olarak değerlendirmiştir[28].

S/RES/841 (1993) sayılı kararın Konsey'de görüşülmesi sırasında dele­gelerin görüşleri bu yaklaşım tarzını desteklemektedir. İki delege barış teh­didi sebebi üzerine söz almışlar ve mülteci akımına ve bu akımın bölgedeki doğurduğu ve doğuracağı neticelere dikkat çekmişlerdir[29]. Küba delegesi de yazılı bir açıklama ile bu argümanlara karşı çıkmıştır[30]. Bu görüş Güven­lik Konseyi'nde çoğunlukça desteklenmemiştir. Dolayısıyla da S/RES/841 (1993) sayılı konsey kararına da intikal etmemiştir.

b) Güvenlik Konseyinin S/RES/873 (1993) Sayılı Kararı

Başkan Aristide ve Ordu Genelkurmay başkanı General Cedras 03.07.1993 tarihinde BM'nin arabuluculuğuyla Governors Island'sını imzaladı­lar[31]. Bu Antlaşma General Cedras'ın istifa etmesini ve 30.10.1993 tarihinde Aristide'nin yeniden Haiti'ye geri dönmesini düzenlemekteydi. Bu sonunda Aristide'nin geri dönüş yolu sağlanmış ve Cedras'ın Robert Malvals'ı başbakan olarak atanmasını onaylanmıştı.

Bu andlaşmanın imzalanmasından sonra Güvenlik Konseyi 27.08.1993 tarihli ve S/RES/861(1993) sayılı kararla Haiti'ye uygulanan yaptırımları dur­durdu. Ancak askerler Island Governors Andlaşması'ndaki yükümlülükleri yerine getirmediler ve Haiti'de barışçı yollarla iktidar değişikliğini gözlemleye­cek olan Amerikalı UNMIH (United Nations Mission in Haiti) askerleri Haiti'li silahlı göstericiler tarafından engellendi[32].

Bunun üzerine Konsey 13.10.1993 tarihinde yeniden toplanarak S/RES/873 (1993) sayılı kararı aldı. Güvenlik Konseyi bu kararla yeniden müeyyideleri uygulamaya başladı[33]. Bu kararda polisler dahil olmak üzere askeri otoritelerin, Governors Island Anlaşması'ndan kaynaklanan yükümlü­lükleri yerine getirmemesini bölgede barış ve güvenliği tehdit eder olarak nitelendirilmiştir[34].

Bu olaydan hareketle, Güvenlik Konseyi'nin uluslararası bir sözleşme­nin taraflarca yerine getirilmemesini uluslararası barış ve güvenliği tehdit eder bir durum olarak nitelendirebilmek için iki noktanın göz önünde bu­lundurulması gerekmektedir. Haiti'deki olaylar sebebiyle bir çok insan yerle­rini yurtlarını terk etmiş, sivil halk acil insani yardım gerektirecek bir duruma düşmüştü. Governors Island Antlaşması'yla taraflar arasındaki silahlı çatış­malar durdurularak sivil halkın içinde bulunduğu durumdan kurtarılması hedeflenmişti[35]. Governors Island Antlaşması'nın yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi taraflar arasındaki silahlı çatışmayı tekrar başlatabilecek ve tekrar eski kötü durumu yeniden doğurabilecek potansiyele sahiptir[36].

İkincisi ise, BM organlarının birçok defa bu krizin çözümü için müdahil olmasıdır. Örneğin; Governors Island Antlaşması'nda kararlaştırılan bir hu­sus olan seçimlerin yapılmasının düzenlenmesi ve gözlemlenmesi BM Genel Kurulunun[37] verdiği yetkiye dayanarak "United Nations Observer Group for the Verifıcation of the Eleclions in Haiti" (ONUVEH) tarafından organize edilmiş ve denetlenmiştir. Governors Island Antlaşma'sı BM Genel Sekrete- ri'nin özel temsilcisinin arabuluculuğu sayesinde yapılabilmiştir[38]. Sözleş­me tarafların sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmele­rinin kontrolünün BM ve Amarika Devletleri Örgütü tarafından yapılacağını düzenlemekteydi[39]. Böylelikle uluslararası toplum bir anlamda Governors

Island Antlaşması'nın bir tarafı olmuştu[40]. Birleşmiş Milletlerin birçok or­ganı sözleşmenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesi konusunda özel ilgiye sahiptiler[41]. BM'nin çalışmaları ile ulaşılan neticelerin güvene alınmasını ve ilerdeki yükümlülüklerin yerine getirilmesini mümkün kılmak için ve BM'nin itibarını zedelememek için bu gerekli görülmüştür. BM organlarının aracılık ettiği sözleşmelerin uygulanmasında, BM otoritesi ve etkinliğinin sarsılması sorunu ortaya çıkmaktadır.

Özetle uluslararası sözleşmelerin ihlali başlı başına bir barış tehdidi oluşturmamakta, aksine bir taraftan Governors Island Antlaşması'na riayet edilmemesi sonucunda çatışmaların yeniden alevlenmesi sonucunda ortaya çıkan acil insani yardım durum ve diğer taraftan BM organlarının otoritesi­nin ve etkinliğinin zarara uğraması barış tehdidi oluşturmaktadır[42].

Adalet Bakanı Aristide'nin öldürülmesinden sonra Güvenlik Konseyi 16.10.1993 tarihinde S/RES/875 (1993) sayılı kararı aldı. Konsey S/RES/875 (1993) sayılı kararıyla, S/RES/873 (1993) sayılı kararın barış tehdidi tespiti yapan 4. paragrafına açıkça atıfta bulunmuştur. Kararda adalet bakanının öldürülmesi açıkca zikredilmiş ve barış tehdidi tespitini yeniden vurgulamış ve bütün üye devletlerden ambargo kararlarının uygulanmasını sıkı bir şe­kilde kontrol etmeleri talep edilmiştir[43].

c)    Güvenlik Konseyinin S/RES/917 (1994) Sayılı Kararı

Güvenlik Konseyi Başkanının 30.10.1993[44] ve 15.11.1993[45] tarihli açıklamalarında ve 06.05.1994 tarihli S/RES/917 (1994) sayılı Konsey kara­rında barış tehdidi tespiti yapılırken Haiti'de demokrasinin yeniden kurul­ması ve Governors Island Antlaşması'na uyulmasına bu bağlamda büyük önem verilmiştir.

Güvenlik Konseyi S/RES/917 (1994) sayılı kararla ambargo kararını genişletmiş ve mevcut yasaklara bütün hammaddeleri, ürünleri ve uçak seferlerini ilave etmiştir[46].

Kararda Haiti'deki güvenlik kuvvetlerinin Governors Island Antlaşması çerçevesinde görevlerini yerine getirmemeleri, aynı şekilde ilgili konsey kararlarını yerine getirme konusunda gerekli hassasiyeti göstermemeleri bölgede barış ve güvenliği tehdit eder olarak ifade edilmiştir[47]. Konsey Haiti'deki birçok yargısız infazlar, keyfi tutuklamalar, gözaltına almalar, adam kaçırmalar, tecavüzler, düşünce açıklama hürriyetinin ihlal edilmesi gibi ağır insan hakları ihlallerini kararında dile getirmiştir[48]. Haiti'deki du­rumun sınır aşan etkisi üzerine kararda herhangi bir ifade yer almamıştır.

Güvenlik Konseyi bu tespitte Governors Island Antlaşması'nın ihlalini direkt barış tehdidi olarak değerlendirmemekte, aksine sözleşmeden kay­naklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle ortaya çıkan du­rumu ele almaktadır. Karar incelendiğinde bu durum iki farklı bakışa da­yanmaktadır: uluslararası toplumun hedefi olan Haiti'de demokrasinin yeni­den tesis edilememesi ve Haiti'deki ağır insan hakkı ihlalleri.

İnsan hakları ihlali teşkil eden ve barışı tehdit eden durumun bu iki elementi Güvenlik Konseyi S/RES/917(1994) sayılı kararında ortaya koyul­muştur. Konsey insan hakları ihlallerinin uluslararası etkilerinden ziyade, kendi tespit ettiği ihlalleri ifade etmiştir[49].

Güvenlik Konseyi'nin S/RES/917(1994) sayılı kararının girişinde belirti­len Haiti'deki demokrasinin yeniden kurulması hedefinin ifade edilmesi, öğre­tide bir devletin demokratik yapısının iktidarı ele geçirenlerce yıkılması Gü­venlik Konseyi tarafından barış tehdidi olarak nitelendirileceği sonucuna va­ranlar olmuştur[50]. Bu netice tabiî ki zorunlu değildir. Fiili hükümet kuvvetinin UNMIH tarafından denetlenmesi, yönetimin meşru yolla seçilmiş başkan Aristide'ye devredilmesi ve böylelikle Haiti'de demokrasinin yeniden kurul­masını öngören Governors Island Antlaşması'nın öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmemesi barış tehdidi oluşturmuş ve Güvenlik Konseyi bu kararı almıştır. Uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmemesi Haiti'de insan hak­ları ihlali ve acil insani yardım durumuna neden olmuştur. Ayrıca bunun ya­nında sözleşmenin yerine getirilmemesi BM organlarının otoritesi ve etkinliği­ni kırmaktadır[51]. Bu anlayış neticesi, uluslararası toplumun amacı olan Hai­ti'deki demokrasinin yeniden inşa edilmesi demokrasinin genel olarak değerli olmasıyla ilgili değil, aksine Governors Island Antlaşması'nın içeriği olduğu içindir. Bu Antlaşma'nın hükümlerinin yerine getirilmesi S/RES/873 (1993) sayılı kararda da uluslararası barış ve güvenlik için önemlidir.

Demokratik bir seçimle işbaşına gelmiş bir hükümetin askeri bir cunta tarafından devredilmesi değil, aksine Governors Island Antlaşması'nın ihlal edilmesi ve Konsey kararlarının yerine getirilmemesi Güvenlik Konseyi için harekete geçme sebebi olmuştur.

Güvenlik Konseyi'nin barış tehdidi tespiti yaptığı S/RES/917 (1994) sayılı kararında askerlerin uluslararası hukuku ihlal eden davranışları açıkça belirtilmiştir. Ancak buradanKonseyi'n Haiti'nin özel durumunun Güvenlik Konseyi'ni harekete geçirdiği ve gelecekte seçilmiş hükümetlerin düşürül­mesinin barış tehdidi olarak nitelendirmek, bu tür hareketleri önlenmek istediği anlaşılamaz. Çünkü Güvenlik Konseyi'nin Aristide'nin düşürülmesi sebebiyle aldığı ilk S/RES/841 (1993) sayılı kararında, demokrasinin yeniden inşa edilmesi meselesi gündeme getirilmemiş, aksine durumun uluslararası etkileri dile getirilmiştir. İlk defa Governors Island Antlaşmasının askerler tarafından ihlal edilmesiyle birlikte, Komisyon demokratik ilişkilerin yeniden hayata geçirilmesi Konsey tarafından uluslararası toplumun hedefi olarak koyulmuştur. Demokrasinin yeniden sağlanması başlı başına bir sebep değil, aksine Governors Island Antlaşmasının uygulanması Güvenlik Konseyi'nin hareket amacı olarak tanınmıştır.

Özetle Güvenlik Konseyi'nin S/RES/917 (1994) sayılı kararında tespit edilen uluslararası barış ve güvenliğin tehdit edilmesi, iki farklı unsura da­yanmıştır. Bunlar Haiti'deki ağır insan hakları ihlalleri ve Governors Island Antlaşması'nın ve Güvenlik Konseyi'nin kararlarının gereklerinin yerine geti- rilmemesidir. Bu hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi S/RES/873 (1993) kararında olduğu gibi barışı tehdit etmektedir. Çünkü bu şekilde in­san hakları ihlali artacak ve BM organlarının otoritesi ve etkinliği zedelene­cektir[52].

d)     Güvenlik Konseyi'nin S/RES/940 (1994) Sayılı Kararı

Güvenlik Konseyi 30.6.1994 tarihli S/RES/933 (1994) sayılı kararda Ha­iti'deki durumun bölgede barış ve güvenliği tehdit etmeye devam ettiği tes­pitini yapmıştır[53]. Kararın giriş kısmında Haiti'de kötüleşen insani durum ifade edilmiştir.

Güvenlik Konseyi 31 Temmuz 1994 tarihli ve S/RES/940 (1994) sayılı kararda üye devletlere askerlerin Haiti'yi terk etmeleri için gereken bütün önlemleri almaları hususunda yetki verdi. Konsey bu kararda Haiti'deki mevcut durumun barış tehdidi oluşturduğu tespitini yapmıştır[54].

Kararda tespit edilen barış tehdidinde yine ilk unsur, askeri cunta ve seçim sonuçlarının tanınmamasından dolayı değil, aksine askerlerin Gover- nors Island Antlaşması'nı ihlal etmeye devam etmeleri[55] ve ağır insan hak­ları ihlalleridir. Bu barış tehdidi için ikinci unsur Haiti'deki genel insani acil yardım durumudur. Bunun yanında mülteci akımı da ifade edilmiştir. Ancak S/RES/841 (1993) sayılı kararda olduğu gibi sadece uluslararası boyutu dile getirilmemiş, aksine Haiti'deki insani durum bağlantısıyla ifade edilmiştir.

Güvenlik Konseyi 31.07.1994 tarihli S/RES/940 (1994) sayılı kararında Haiti'deki rejimi illegal "de facto" rejim olarak nitelemiştir. Konsey üye dev­letleri BM Sözleşmesi'nin VII. bölümü çerçevesinde Govenors Island Ant­laşmasının uygulanması için askeri güç kullanma dahil, müdahale yetkisi vermiştir.

Kararda ülkedeki kötüleşen insani acil yardım durumunu, sistematik olarak temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmesi ve mültecilerin çaresizliği
dile getirmiştir[56]. Konsey demokrasinin yeniden tesis edilmesinin uluslara­rası toplumun hedefi olduğunu ifade etmiştir[57].

S/RES/940 (1993) sayılı kararda uluslararası barış ve güvenliğin tehdit edilmesi tespitinin yapıldığı toplantıda bazı delegeler Haiti'deki durumun bir barış tehdidi oluşturmadığı fikrini savunmuşlardır[59]. Ancak bu fikir Güven­lik Konseyi'nde kararın oluşması sırasında etkili olamamıştır. Bu kararda barış tehdidinin yapılması 13 evet 2 çekimser oyla alınmıştır[60].

Güvenlik Konseyi 29.09.1994 tarihli S/RES/944 (1994) sayılı kararında S/RES/841 (1993), S/RES/873 (1993) ve S/RES/917 (1994) sayılı kararlarında Haiti'ye karşı alınan yaptırım kararlarının demokratik olarak seçilmiş başka­nın geri döndüğü gün sona erdiğini ifade etmiştir. 15.10.1994 tarihinde baş­kan Aristide Port-au-Prince'de geri döndü.

3.    Kararların Değerlendirmesi

Haiti krizinde Konsey barış tehdidi tespiti yaparken, ülkeler arasında bir kriz kriterinden uzaklaşmıştır. Haiti'de etkin bir hükümet gücünün eksik­liği söz konusu değildir. Ancak bu hükümet, seçilmiş bir hükümet değildir. Konsey demokratik olarak seçilmiş olan hükümeti, aldığı kararlarla yeniden iktidara taşımayı hedeflemektedir.

Güvenlik Konseyi'nin Haiti hakkında aldığı, barış tehdidi tespiti yaptığı kararlarında, bu tespiti şu sebeplere dayandırdığı görülmektedir: - Demokratik seçimleri tanımamak[61]/Rejimin Anayasaya aykırılı-

-       Güvenlik Konseyi'nin önceki kararlarının ihlal edilmesi1552 [62]

-       BM tarafından aracılık eden Govenors Island Antlaşması'nın ihlal edilmesi[63]

-       Acil insani yardım durumu[64]/İnsan hakları ihlalleri[65],

-       BM birliğinin yerleşiminin engellenmesi[66]

-       Mülteciler[67],

-       Güvenlik Konseyi'ne müracaat üzerine hareket etmek[68]

 


[1]        Gratius/Kempin, Wer rettet Haiti?, Stiftung Wissenschaft und Politik, Deutsches   Institut für Internationale Politik und Sicherheit, SWP-Aktuell 9 Mart 2004, Internet: http://www.swp-berlin.org/common/get_document.php?asset_id=1129, ( 10.04.2010).

[2]        OAS Dışişleri Bakanlarının 8 Ekim 1991 tarihli kararı için bkz. MRE/ RES. 2/91.

[3]        GV Res. 46/7 (11 Ekim 1991).

[4]        Beer, Haiti, Internet: http://www.sozialwiss.uni-hamburg.de/publish/Ipw/Akuf/kriege/304ak_haiti.htm, (04 .05.2010)

[5]        Gratius/Kempin, Wer rettet Haiti?, Stiftung Wissenschaft und Politik, Deutsches Institut fur Internationale Politik und Sicherheit, SWP-Aktuell Internet: http://www.swp-berlin.org/common/get_document.php?asset_id=1129, (10.04.2010).

[6]        Nissen, Haiti, Internet: http://www.sozialwiss.uni- hamburg.de/publish/Ipw/Akuf/kriege/219bk_haiti.htm, (12 .04. 2010).

[7]        Nissen, Haiti, Internet: http://www.sozialwiss.uni- hamburg.de/publish/Ipw/Akuf/kriege/219bk_haiti.htm, (12.04. 2010).

[8]        Governors Island Agreement (1993)

[9]        UN-Doc.. S/RES/867 (1993)

[10]       UN-Doc.. S/RES/1063 (1996).

[11]       UN-Doc.. S/RES/1123 (1997).

      (15)       http://www.zeit.de/2004/09/Haiti?page=all&print=true (12.04.2010).

      (16)       http://www.globalsecurity.org/military/ops/haiti04.htm (12 .04. 2010).

      (20)      Bkz.       Archiv der Gegenwart  Bd.  62  (1992),   s. 36429,  37196 d.    ve 37487.

      (21)      Bkz.       Archiv der Gegenwart  Bd.  62  (1992),  s. 3643.

      (22)      Bkz.       Archiv der Gegenwart  Bd.  61  (1991),   s. 36080,  und Bd. 62 (1992), s. 36430 u. 37196.

      (23)      Bkz.       Archiv der Gegenwart  Bd.  61  (1991),   s. 36080.

       (24)     UN-Doc. A/RFS/47/20 A.

(25)    s. Archiv der Gegenwart Bd. 62 (1992), s. 37195.

(26)     Haiti daimi temsilcisinin Güvenlik Konseyi başkanına sunduğu 07.06.1993 tarihli mektup (UN-Doc. S/25958): "[...) In the light of [the] situation and on instructions of my Government, I request that the Security Council make universal and mandatory the sanctions against the de facto authorities adopted at the Ad Hoc Meeting of Ministers for Foreign Affairs of the Organization of American States and recommended to the international community in various General Assembly resolutions, giving priority to the embargo on petroleum products and the supply of arms and munitions I remain convinced that a solution to the Haitian crisis would help to promote stability 111 the region and would contribute to the strengthening of international peace and security. [...]".

[27]       UN-Doc.S/RES/841 (1993). 5.op.para. 

[28]       Lailach,s. 114; Heintze, Hans - Joachim, Völkerrecht und demokratische Staatsordnung. Zur Wie- derherstellung der Demokratie in Haiti, in: Verfassung und Recht in Übersee Bd. 29 (1996), s. 21; Baroni, s. 113 d.

[29]       Kanada delegesinin açıklaması: “The situation in Haiti is a threat to peace and security in the region; and Haiti's neighbours are daily subjected to the consequences." (UN-Doc. S/PV. 3238 s.7). Venezuella temsilcisinin açıklaması: “This tragedy is not confined within the borders of Haiti. It has already extended dangerously beyond them. The situation in Haiti is undoubtedly a threat to peace and security, particularly in the Caribbean basin (...) (UN-Doc. S/PV. 3291, s. 6).

(30)      Küba temsilcisinin Güvenlik Konseyinin başkanına sunduğu 14.06.1993 tarihli mektup: " (The draft resolutions) make particular reference to the impact of the question of Haitian refugees on international peace and security in the region. Cuba, as one of Haiti's closest neighbours, has received thousands of refugees from this long-suffering country, perhaps more than any other State in the region, and has never considered that this flow threatened peace and security in the geographical area in which it is situated, but has viewed it as a purely humanitarian question which must be re-solved (...) through the international organizations and bodies which deal with refugees and displaced persons. Accordingly, in the view of (Cuba), this question does not fail within the mandate accorded to the Security Council under the Charter. (Cuba categorically repudiates) the adoption of measures concerning the internal si- tuation of Haiti by the Security Council, whose primary responsibility is the maintenance of international peace and security, a context which does not embrace the situation prevailing in Haiti, however many pretexts are advanced in an effort to demonstrate the contrary. In the view of Cuba the actions today being sought of the Council, in addition to being illegal under the Charter, establish a dangerous precedent which only serves to buttress the repeated attempts to extend the authority and mandate of the Security Council beyond those laid down in the Charter. (UN-Doc S/25942), s. 2 d.

[31]       Metin için bkz. UN-Doc. S/26063, s. 2 d.

[32]       UNMIH’in görevi konusunda bkz. UN-Doc.S/RES/867 (1993).

[33]       UN-Doc. S/RES/ 873 (1993) -2.pr.para: "The Security Council, Deeply disturbed by the continued obstruction of the arrival of the United Nations Mission in Haiti (...), and the failure of the Armed Forces of Haiti to carry out their responsibilities to allow the Mission to begin its work, Having received the report of the Secretary-General (S/26573), informing the Council that the military authorities of Haiti, including the police, have not com-plied in good faith with the Governors Island Agreement, Determining that their failure to fulfill obligations under the Agreement constitutes a threat to peace and security in the region,(...).”

[34]       UN-Doc. S/RES/867 (1993) -4.pr.para: „determining that their [military authorities of Haiti, including the police] failure to fulfill obligations under the [Govenors Island] Agreement constitutes a threat to peace and security in the region ". Bunu Venezuella temsilcisi şu şekilde ifade etmiştir: "That lack of compliance with the obligations imposed in the (Governors Island) Agreement obviously reflects a situation that is a threat to peace and security in the region and requires the Council to take action under Chapter VII of the Charter."

[35]       Lailach, s. 114.

[36]       Haiti’deki duruma ilişkin bkz UN-Doc S/RES/917 (1994).

[37]       UN-Doc.S/RES/875(1993)

[38]       Bkz. BM Genelsekreterinin 12.07.1993 tarihli raporu (UN-Doc. S/26063), s. 1, para. 4.

[39]       “Governors Island Agreements”in 10.noktası.

(40)       Ayrıca bkz. başkan Aristide’nin BM Genelsekreterine yazdığı 29.07.1994 tarihli mektu (UN-Doc. S/1994/905)

[41]  Genel Kurul askeri cuntayı 11.10.1991 tarihinde aldığı A/RES/46/7 sayılı kararla sert bir dille kına­mış ve BM’in seçimlerin icra edilmesine ilişkin etkisini vurgulamıştır: "The General Assembly (...) Bearing in mind that, on the basis of its resolution 45/2 (...), the United Nations sys-tem, at the request of the lawful authoritıes of that country (...); supported the efforts of the people of I Haiti to consolidate their democratic institutions and also supported the holding of free elections on 16 December 1990, (...),

1. Strongly condemns the attempted illegal replacement of the constitutional President of Haiti, the use of violence and military coercion and the violation of human rights m that country;

2 Affirms as unacceptable any entity resulting from that illegal situation and demands the ımmedıate restoratıon of the legitımate Government of President Jean-Bertrand Aristide, together with the full applicatıon of the National Constitution and hence the full observance of human rights in Haiti; (...)"

[42]       Lailach, s. 118

[43]       UN-Doc.S/RES/875 (1993) -1 .op. para.: “Calls upon Member States, acting nationally or through regional agencies or arrangements, cooperating with the legitimate Government of Haiti, to use such measures commensurate with the specific circumstances as may be necessary under the authority of the Security Council to ensure strict implementation of the provisions of resolutions 841 (1993) and 873 (1993) relating to the supply of petroleum or petroleum products or arms and related materiel of all types, and in particular to halt inward maritime shipping as necessary in order to inspect and verity their cargoes and destinations;“

[44]       UN-Doc. S/26668

1636 UN-Doc. S/26747

[46] UN-Doc. S/RES/917 (1994) - Kararın girişinde:

"The Security Council, Reaffirming that the goal of the international community remains the restoration of democracy in Haiti (...), Strongly condemning the numerous instances of extra-judicial killings, arbitrary arrests, illegal detentions, abductions, rape and enforced disappearances, the continued denial or freedom of expression, and the impunity with which armed civilians have been able to operate and continue operating, Reaffirming its determination that, in these unique and exceptional circumstances, the situation created by the failure of the military authorities in Haiti to fulfill their obligations under the Governors Island Agreement and to comply with relevant Security Council resolutions constitutes a threat to peace and security in the region, (...)”

(47)      UN-Doc.S/RES/917 (1994) -13.pr.para: “Reaffirming its determination that, in these unique and exceptional circumstances, the situation created by the failure of the military authorities in Haiti to fulfill their obligations under the Governors Island Agreement and to comply with relevant Security Council resolutions constitutes a threat to peace and security in the region ".

(48)     UN-Doc.S/RES/917 (1994) -11.pr.para:“strongly condemning the numerous instances of extra-judicial killings, arbitrary arrests, illegal detentions, abductions, rape and enforced disappearances, the continued denial of freedom of expression, and the impunity with which armed civilians have been able to operate and continue operating ".

       (49)     Reisman, s. 82 d.; Arjantin delegesi bunun şu şekilde dile getirmiştir: "Because of its scope, the tragedy of Haiti goes beyond the country's borders. The international community cannot regard the serious, systematic violation of human rights within the territory of a given State as a purely internal matter”. (UN-Doc. S/PV. 3376, s. 5).

[50] Damrosch, Introduction, s. 12 d; Gordon, s. 559; Schreuer, Christoph: (tartışma notları), in: Jost Delbrück (Hrsg.), Allocation of Law Enforcement Authority in the International System, Veröffentlichungen des Instituts für Internationales Recht an der Universitat Kiel, Bd. 117, Berlin 1994, s. 82 d.; Tomuschat, discussion contribution, in: Delbrück, Jost (Hrsg.): Allocation of Law Enforcement Authority in the International System, Proceedings of an International Symposium of the Kiel Institute of International Law March 23 to 25, 1994, 1995, s. 83.

[51]       Lailach, s.115

      (52)  Lailach, s. 120.

[53] UN-Doc.S/RES/933 (1994) 11 pr.para: „ the situation in Haiti continues to constitute a threat to peace and security in the region "

     (54) Aynı şekildeKonseyi’n S/RES/940 (1994) sayılı kararı: "The Security Council, (...) 3. pr.para: “Condemning the continuing disregard of the (Governors Island Agreement) by the illegal de facto regime, and the regime's refusal to cooperate with efforts by the United Nations and the Organization of American States (OAS) to bring about their implementation, 4. pr.para: Gravely concerned by the significant further deterioration of the humanitarian situation in Haiti, in particular the continuing escalation by the illegal de facto regime of systematic violations of civil liberties, the desperate plight of Haitian refugees and the recent expulsion of the staff of the International Civilian Mission (MICIVIH)( ..), (■■■), 8. pr.para:” Reaffirming that the goal of the international community remains the restoration of democracy in Haiti and the prompt return of the legitimately elected President, Jean-Bertrand Aristide, within the framework of the Governors Island Agreement,” 9. pr.para: Determining that the situation in Haiti continues to constitute a threat to peace and security in the region, (...)."

     (55) Bunu bilhassa Nijerya delegesinin ifadeleri açıkça ortaya koymaktadır. “We reaffirm the special character of the present situation in Haiti. The adoption of the draft resolution should therefore not be seen as a global license for external interventions through the use of force or any other means in the internal affairs of Member States. For my delegation, the overriding rationale for the proposed action under Chapter VII in the draft resolution is predicated on the failure of the military Government in Haiti to honor the Governors Island Agreement, which it freely entered into with the ousted President Aristide, and the military Government’s failure to fully implement extant Security Council resolutions, both of which failures threaten international peace and security in the region." (UN-Doc. S/PV. 3413, s. 11).

      (56) UN-Doc.S/RES/940 (1994) -4.para.

      (57) UN-Doc.S/RES/940 (1994) -8.para.

[58]      Aynı şekilde Malanczuk, s. 178.

[59] Meksika temsilcisinin ifadeleri: "The use of force in this case gives rise to grave legal and practıcal doubts (. .). Indeed, the crisis in Haiti, in our opinion, is not a threat to peace, a breach of the peace or an act of aggression such as would warrant the use of force in accordance with Article 42 of the Char- ter." (UN-Doc. S/PV. 3413, s. 4). Uruguay temsilcisi: "We do not believe that the internal political situation in Haiti projects externally in such a way as to represent a threat to international peace and security."(UN-Doc. S/PV. 3413, s. 7). Küba temsilcisi: "(We express) our grave concern (...) with the formulation that the UN. Describes the situation in Haiti as a threat to regional peace and security, something that is new and removed from the precepts established by the Charter of the United Nations concerning the authority of the Security Council." Kuba (UN-Doc. S/PV. 3413, s. 6).

      (60)     Bkz. UN-Doc. S/PV. 3413, s. 14.

(61)      UN-Doc.S/RES/841 (1993) - 10.pr.para.; UN-Doc.S/RES/940 (1994) - 8.pr.para.; UN- Doc.S/RES/917 (1994); Güvenlik Konseyi Başkanın 30.10.1993 tarihli açıklaması (S/26668) ve 15.11.1993 (S/26747); yine aynı şekilde Bauer, s. 167. Konuya ilişkin 29.09.1994 tarihli görüşmele­re ilişkin bkz. UN-Doc.S/PV. 3430.

[62]       UN-Doc.S/RES/917 (1994) - sondan bir önceki pr. para.; UN-Doc.S/RES/940 (1994) - 3. op. para.

[63]       UN-Doc.S/RES/873 (1993) - 4. pr. para.; UN-Doc.S/RES/875 (1993) - 7. pr. para.; UN- Doc.S/RES/917 (1994) - sondan bir önceki pr.para.; UN-Doc.S/RES/940 (1994) - 3. op.para.; Gü­venlik Konseyi başkanının 25.10.1993 tarihli (S/26633), 30.10.1993 (S/26668) tarihli ve 5.11.1993 (S/26747) tarihli açıklamaları.

[64]       UN-Doc.S/RES/933 (1994); UN-Doc.S/RES/940 (1994), UN-Doc.S/RES/841 (1993) - 9. pr. para.

[65]       UN-Doc.S/RES/940 (1994).

[66]       UN-Doc.S/RES/873 (1993).

[67]       UN-Doc.S/RES/841 (1993) - 11. pr. para.

[68]       UN-Doc.S/RES/841 (1993); UN-Doc.S/RES/875 (1993); UN-Doc.S/RES/917(1994); UN- Doc.S/RES/940 (1994).




Kurumsal
E-Posta
İnsan
Kaynakları
SKS
FSM
Otomasyon
International Relations
FSM SEM
ALUTEAM
KURAM
FSM
TÜMER
Kariyer
Merkezi
. . .